Centra krwiodawstwa


aaa

Przyjaciele Krewniaków


Partnerzy/Patroni


Polecamy


Szukaj

Podaj frazę do wyszukania.


Newsletter

Chcesz otrzymywać informacje o HK i KREWNIAKACH. Zapisz się.


aac

Krwiodawstwo

Piątek 30 czerwca 2006r.

Krew i jej składniki

Krew jest żywą tkanką, mieszaniną płynnego osocza oraz zawieszonych w nim krwinek. Wypełnia ona naczynia krwionośne w całym organizmie, zarówno tętnicze, włosowate jak i żylne. Dorosły człowiek ma ok. 5 l krwi w organizmie, co stanowi ok. 8% wagi ciała.

Według Encyklopedii PWN, krew to płyn ustrojowy, swoista tkanka krążąca w zamkniętym układzie naczyń krwionośnych kręgowców, złożona w ok. 55% z płynnego osocza oraz w ok. 45% z zawieszonych w nim krwinek:
erytrocytów,
leukocytów,
trombocytów (u ssaków płytki krwi)

Krwinki - tzw. upostaciowiona część krwi zajmują trochę mniej, niż połowę objętości krwi. Dzielimy je na: czerwone, białe, płytkowe. W 1mm sześciennym krwi zdrowego człowieka znajduje się ok. 5 mln krwinek czerwonych, ok. 6 tys. krwinek białych i ok. 200 tys. krwinek płytkowych. Większość krwinek powstaje w szpiku kostnym - erytrocyty i część leukocytów, niektóre leukocyty powstają w tkance chłonnej śledziony, w węzłach chłonnych i w innych narządach chłonnych.

Szpik kostny - gąbczasta, miękka tkanka wewnątrz kości odpowiedzialna za powstawanie wszystkich rodzajów krwinek, m. in. za produkcję erytrocytów. Tzw. czerwony szpik kostny w ciągu całego życia człowieka kilkaset razy odnawia całą jego krew. Masa tkanki szpikowej u dorosłego człowieka dochodzi do 4 kg .szpik kostny z wiekiem ulega stłuszczeniu i zanika.

Erytrocyty - krwinki czerwone – wypełnia je hemoglobina (stanowiąca ok. 15% objętości krwi).Krwinki czerwone żyją około 100 dni, a potem są niszczone, głównie w śledzionie.

Hemoglobina - jest białkiem złożonym z globiny i hemu. Globina to rodzaj białka, a hem stanowi nie białkową część hemoglobiny.- jest czerwonym barwnikiem krwi zawierającym żelazo. Hemoglobina ma zdolność przyłączania, transportowania i odłączania tlenu. Dlatego transportuje tlen do tkanek, a wracając przenosi do płuc wydalony przez te tkanki dwutlenek węgla.

Hemoglobina - czerwony barwnik krwi

Leukocyty - krwinki białe. Mają zróżnicowaną budowę i ze względu na nią wyróżnia się aż 7 rodzajów leukocytów. Wielka liczba leukocytów znajduje się poza krwią Bardzo charakterystyczną cechą ich wszystkich jest zdolność do samodzielnego poruszania się w organizmie i aktywnego zwalczania wirusów i bakterii. Są podstawą systemy odpornościowego organizmu. Krwinki białe przenikają przez ścianki naczyń włosowatych i przemieszczają się wśród struktur tkankowych do miejsca zagrożenia. Często giną tam w walce z bakteriami, a ciała ich to główny składnik ropy powstającej w miejscu zakażenia.

Granulocyty - rodzaj leukocytów - zabezpieczających w organizmie odporność komórkową

Limfocyty - rodzaj leukocytów - wyspecjalizowanych w rozpoznawaniu obcych antygenów i w wytwarzaniu przeciwciał przeciw toksynom bakteryjnym - produkcja przeciwciał neutralizujących. 99 % limfocytów w organizmie znajduje się poza krwią.

Fagocyty - rodzaj leukocytów - wyspecjalizowanych w zwalczaniu zakażeń bakteryjnych – bezpośrednie niszczenie bakterii

Monocyty - należą do najaktywniejszych fagocytów - pochłaniają i niszczą zarówno bakterie, jak i obce komórki oraz obumarłe, szkodliwe elementy własnych tkanek

Fagocytoza - aktywne niszczenie bakterii przez krwinki białe

Trombocyty - płytki krwi

Fibrynogen - białko zawarte we krwi - niezbędne, wręcz podstawowe w procesie krzepnięcia krwi

Albuminy - rodzaj białka

Globuliny - rodzaj białka

Plazma Osocze stanowi roztwór wodny przede wszystkim białek (głównie albumin i globulin), ale są w nim również zawarte m.in. niektóre cukry, sole mineralne, witaminy, hormony; jednym z białek jest fibrynogen, który w procesie krzepnięcia krwi wytrąca się jako włóknik, tworząc podłoże skrzepu; osocze bez fibrynogenu jest zwane surowicą. Osocze - inaczej plazma, część płynna, stanowi do 55% objętości krwi; zawiera białka (albuminę, czynniki krzepnięcia, białka odpornościowe).Odpowiada za transport wody i substancji odżywczych do komórek, a także za odprowadzanie produktów przemiany materii do wątroby, nerek i płuc.

Surowica krwi - to osocze krwi bez fibrynogenu

• Termin ważności krwi nigdy nie jest długi, (a zapotrzebowanie może z powodu wypadku, czy katastrofy wzrosnąć z godziny na godzinę np. o 100 %): krwinki płytkowe 5 dni, krwinki czerwone ok. 35 lub 42 dni, osocze w stanie zamrożenia ok. 1 roku;

• Termin ważności niektórych czynników krwiopochodnych wynosi tylko 2 dni;

• Z jednej jednostki krwi równej ok.450 ml. oddanej przez krwiodawcę, uzyskuje się po obróbce 1 jednostkę osocza, 1 jednostkę przeciwciał i 1 jednostkę koncentratów płytek krwi.


FUNKCJE KRWI

- przenoszenie tlenu, niezbędnego do życia każdej komórki organizmu, z płuc do wszystkich tkanek i narządów (rolę tę pełnią erytrocyty)
- przenoszenie dwutlenku węgla, powstającego jako uboczny produkt przemiany materii, z tkanek i narządów do płuc, w których zostaje wydalony z organizmu wraz z wydychanym powietrzem (rolę tę pełnią erytrocyty)
- przenoszenie substancji odżywczych, mikroelementów i witamin wchłoniętych w jelicie do wszystkich tkanek i narządów (rolę tę pełnią białka osocza)
- obrona organizmu przed drobnoustrojami chorobotwórczymi (dokonywana przez leukocyty)
- hamowanie krwawienia, do którego dochodzi np. po zranieniu (z udziałem płytek krwi i osoczowych białek krzepnięcia)


DLACZEGO KREW JEST CZERWONA?

Czerwona barwa krwi pochodzi od erytrocytów, czyli tzw. czerwonych krwinek, zawierających w sobie barwnik - hemoglobinę. Substancja ta łączy się z tlenem w płucach (hemoglobina utlenowana, barwa krwi jest wtedy jasnoczerwona) a oddaje go we wszystkich tkankach i narządach (krew pozbawiona tlenu ma barwę ciemnoczerwoną). Po odłączeniu tlenu, hemoglobina odtlenowana trafia do płuc, gdzie ponownie wiąże się z tlenem.


CO TO SĄ GRUPY KRWI?

Prawidłowe krwinki czerwone są z wyglądu u wszystkich ludzi identyczne, lecz w znacznym stopniu różnią się między sobą. Zawierają pewne charakterystyczne białka, które określa się mianem antygenów grup krwi. Istnieje szereg układów grupowych krwi. Najważniejszymi są: układ grup głównych (AB0) i układ Rh. Ze względu na obecność lub brak substancji A i B na krwinkach czerwonych rozróżnia się cztery główne grupy krwi: grupa A (40% ludności w Polsce, występuje substancja A), grupa B (12%, występuje substancja B), grupa AB (8%, występuje substancja A i B) oraz grupa 0 (40%, brak substancji A i B na krwinkach). Każda z tych grup może posiadać substancję z układu grupowego Rh - antygen D, daną osobę określa się wtedy jako Rh-dodatnią. Występuje on u 85% osób. Przeciwnie, u osoby Rh-ujemnej, substancja D nie występuje. Oznaczenie grup krwi ma podstawowe znaczenie przy doborze krwi do przetoczeń wymaganych np. w trakcie wielu zabiegów operacyjnych lub podczas leczenia chorób krwi. Trzeba podawać krew identyczną w zakresie przynajmniej tych dwóch układów, a więc osobie z grupą krwi A Rh+ należy podać krew A Rh+. Grupa krwi jest niezmienna w ciągu życia, jedynie sporadycznie, po przeprowadzeniu przeszczepu szpiku (od rodzeństwa lub dawcy nie spokrewnionego), może dojść (choć nie musi) do zmiany grupy krwi u biorcy przeszczepu.

Tłumaczenie nieco bardziej naukowe

W czerwonych krwinkach znajdują się czynniki grupowe nazywane aglutynogenami grupowymi lub antygenami. Chodzi o to, że krwinki czerwone jednego człowieka mogą się zlepiać pod wpływem grupowych przeciwciał znajdujących się w osoczu innego człowieka.

Aglutynogeny = antygeny = przeciwciała

Przeciwciała te nazywane są aglutyninami grupowymi. Dokładnie je przebadano i na ich podstawie wykazano istnienie u ludzi 4 podstawowych grup krwi. Nazwy tych grup pochodzą od obecnych w krwinkach czerwonych aglutynogenów: grupa A zawiera aglutynogen A, grupa B zawiera aglutynogen B, grupa AB zawiera aglutynogeny A i B, oraz w końcu grupę 0 – zero, która nie ma aglutynogenów. Ale w osoczu krwi ludzi mających grupę 0 znajdują się aglutyniny alfa i beta, u ludzi z grupą A znajdziemy aglutyninę beta, w grupie B – aglutyninę alfa. W osoczu grupy AB nie znajdziemy żadnych aglutynin.

Jeżeli więc krew grupy A podamy człowiekowi, którego krew należy do grupy B, to jego aglutynina alfa zlepi podane krwinki. Wtedy dochodzi do trwałego uszkodzenia przetoczonych krwinek i w efekcie do zablokowania drobnych naczyń krwionośnych, głównie w nerkach – może to prowadzić do ciężkich powikłań i do śmierci.

Duże znaczenie praktyczne ma tez obecny w krwinkach czynnik genowy Rh+- dodatni, występujący u około 85% przedstawicieli rasy białej. Najczęstszym powikłaniem związanym z tym czynnikiem jest konflikt serologiczny


KONFLIKT SEROLOGICZNY

Konflikt serologiczny jest to niezgodność krwi między matką a płodem w zakresie czynnika Rh. Jeśli matka ma czynnik Rh -, a płód odziedziczy po ojcu Rh +, to antygen płodu przenika przez łożysko do organizmu matki i doprowadza do wytworzenia w jej organizmie przeciwciał przeciw Rh+, które przenikają do płodu i niszczą jego krwinki. Prowadzi to do tzw. hemolitycznej choroby noworodków.








RCKiK


Krewniacy polecają



Zamknij

Skomentuj artykuł


Podaj kod z obrazka (5 znaków)
Zamknij

Napisz do nas



Podaj kod z obrazka (5 znaków) (Podaj kod)

* oznaczono pola wymagane
Katarzyna Velinov, krewniacy, Marcin Velinov

Krewniacy - Europejska Fundacja Honorowego Dawcy Krwi 
adres do korespodencji : Domaniewska 35A lok 41, 02-672 Warszawa, Tel. 602 33 11 33
© 2012 KEFHDK. Wszelkie prawa zastrzeżone.
Światowa Fundacja Promocji Krwiodawstwa - Krew dla Życia
ul. Mokotowska 58/10, 00-543 Warszawa, Tel./fax 22 620 51 52
© 2011 SFPKKZ. Wszelkie prawa zastrzeżone.